از سیاستگذاری متمرکز تا حکمرانی مشارکتیگیلان میراثدار توسعه ناپایدار
مشاور وزارت میراث فرهنگی در نشست شورای راهبردی استان گیلان تاکید کرد استان با میراثِ یک توسعه ناپایدار مواجه است اما ظرفیتهای بیبدیل گردشگریِ گیلان — از گردشگری روستایی و طبیعتگردی تا گردشگری دریایی و مذهبی — میتواند موتور تحول و توسعه پایدار شود. این اظهارنظر فرصتی برای بازخوانی سیاستهای منطقهای و تنظیم راهبردهایی است که همزمان عدالت اجتماعی، حفاظت محیطزیست و توسعه اقتصادی را دنبال کنند.
گیلان امروز: میراث توسعهای ناپایدار چیست و چرا باید نگران باشیم؟
سالها سیاستگذاری توسعه در برخی مناطق کشور بر پایهٔ صنایع بزرگ و برنامههای متمرکز انجام شد؛ رویکردی که در کوتاهمدت ممکن است رشد اقتصادی بههمراه داشته باشد اما در میانمدت میتواند شکافهای اجتماعی، فشار بر منابع طبیعی و ناکارآمدیهای ساختاری پدید آورد. آنچه مشاور وزارت میراث با عنوان «میراثداری توسعه ناپایدار» اشاره کرده، دقیقا همین مساله است: استانهایی که از توسعهٔ صنعتی سود بردهاند اما اکنون با پیامدهایی چون آلودگی، توزیع نابرابر منافع و ضعفِ انسجامِ اجتماعی روبهرو هستند.
گیلان، با وجود ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی بالا، بخشی از این میراث را تجربه کرده است؛ بنابراین پرسش مهم این است که چگونه میتوان مسیر توسعه را از مدلِ «صنعتمحورِ متمرکز» به «گردشگریمحورِ پایدار و مشارکتی» تغییر داد؟ پاسخهای اولیه بر دو محور استوار است: ۱) بازطراحی سیاستها بهسوی مشارکت محلی و توزیع منافع، و ۲) ایجادِ ساختارهای نهادی که تصمیمسازی را باز، شفاف و شنوندهٔ ذینفعان کند.
گردشگری بهعنوان پیشران تحول: فرصتها و مزایا
گردشگری، زمانی که هوشمندانه و پایدار طراحی شود، میتواند مزایای چندگانهای خلق کند:
اشتغالزایی گسترده و محلی: از راهنمای محلی و راننده تا اقامتگاههای بومگردی و صنایعدستی، گردشگری میتواند فرصتهای شغلی برای جوامع محلی فراهم آورد.
تقویت هویت فرهنگی و حفاظت از میراث: بازار گردشگری ارزش محلی را تقویت میکند و انگیزهٔ محافظت از آثار تاریخی و آداب محلی را بالا میبرد.
تنوعبخشی اقتصادی: تکیه بر گردشگری بهویژه در مناطق ساحلی و روستایی، وابستگی صرف به صنایع بزرگ را کاهش میدهد و اقتصاد منطقه را متنوعتر میسازد.
افزایش درآمد مشاغل خرد: بازارچهها، خدمات خوراکی محلی و فروش صنایعدستی میتوانند منبع درآمدی مستقیم برای خانوادهها باشند.
با این حال موفقیت گردشگری پیشران بستگی مستقیم به برنامهریزی، مدیریت ظرفیت و توزیع عادلانهٔ منافع دارد؛ در غیر این صورت، خطر تکرار خطای توسعهٔ ناپایدار همچنان وجود دارد.
از سیاستگذاری متمرکز تا حکمرانی مشارکتی؛ چه تغییراتی لازم است؟
مشاور وزارت بر نقش شورای راهبردی تاکید کرد—شوارایی که قرار است حلقهٔ بستهٔ تصمیمسازی را باز کند و فضای گفتوگو میان دولت، بخش خصوصی، دانشگاه و جوامع محلی را فراهم آورد. چند گام اجرایی کلیدی عبارتاند از:
ایجاد سازوکارهای مشورتی منظم: تشکیل جلسات دورهای با ورود نمایندگان جوامع محلی، کسبوکارهای کوچک و نهادهای فرهنگی.
شفافسازی پروژهها و منافع: هر طرح توسعهای باید بهصورت علنی هدف، بودجه و اثرات اقتصادی و زیستمحیطیاش را منتشر کند.
مشوقهای سرمایهگذاری پایدار: ارائهٔ مشوقهای مالی و اداری به پروژههایی که استانداردهای محیطزیستی و مشارکت محلی را رعایت کنند.
پشتیبانی از کسبوکارهای خرد: ارائه آموزش، سرمایهٔ خرد و بازارسازی برای صنایع دستی و تولیدات بومی.
اینگونه سیاستها کمک میکنند تا توسعهٔ آیندهٔ گیلان نهفقط رشدِ GDP، بلکه افزایش رفاهِ محلی، حفظِ هویت و حفاظتِ منابع طبیعی را هم در بر بگیرد.
ظرفیتهای نظری و عملی گردشگری در رشت و پیرامون آن
رشت بهعنوان مرکز استان گیلان، از بازارچههای سنتی و رستورانهای محلی تا دسترسی به جاذبههای طبیعی اطراف، میتواند محور توسعهٔ یک گردشگری تجربهمحور و بومیمحور باشد. مسیرهای طبیعتگردی، اقامتگاههای بومگردی در روستاهای اطراف، و فعالیتهایی مانند پرندهنگری، غذاهای محلی و بازارچههای صنایعدستی همه از جمله محصولاتی هستند که اگر بستهبندی و بازاریابی شوند، ارزش افزودهٔ قابلتوجهی ایجاد خواهند کرد.
اما برای بهرهبرداری عملی از این ظرفیتها نیاز است که زیرساختهای پشتیبان—از جمله حملونقل گروهی، پارکینگهای مدیریتشده و خدمات راهنمایی گردشگران—بهصورت هماهنگ فراهم شوند.
چالشهای زیستمحیطی و اجتماعی؛ چرا باید محتاط عمل کنیم؟
گسترش گردشگری بدون ضوابط ممکن است به فشار بر تالابها، جنگلها و نوار ساحلی منجر شود؛ همینطور افزایش ترافیک و زبالهریزی محلی میتواند کیفیت زندگی ساکنان را تنزل دهد. همچنین اگر منافع اقتصادی بهصورت نابرابر توزیع شود، رشد نارضایتی اجتماعی و از بین رفتن بافت فرهنگی را بهدنبال خواهد داشت. بنابراین هر برنامهٔ توسعهای باید با ارزیابی زیستمحیطی، ظرفیتسنجی و مکانیزمهای توزیع عادلانهٔ منافع همراه باشد.
اجاره ون در رشت؛ راحتی و تجربهٔ گروهی بیدغدغه
برای گروههایی که میخواهند از تجربهٔ منحصربهفرد گیلان و رشت لذت ببرند—بدون سردرگمیِ حملونقل، جستجوی پارک یا تقسیم شدن گروه بین چند خودرو—اجارهٔ ون در رشت یک انتخاب هوشمند و اقتصادی است. تصور کنید: یک ونِ مجهز و راحت که همهٔ اعضای گروه را با هم حمل میکند، فضای کافی برای چمدانها و تجهیزات طبیعتگردی دارد، تهویهٔ مناسب و صندلیهای ارگونومیک دارد و رانندهای محلی مسیرهای خلوت و بهترین دیدنیها را میشناسد؛ شما زمانتان را صرف کشف و تجربه میکنید، نه هماهنگی و مدیریت لجستیک. با اجارهٔ ون، میتوانید توقفهای دلخواه را برنامهریزی کنید، در ساعات طلوع یا غروب عکاسی کنید و از بازارهای محلی بدون دغدغهٔ پارکینگ دیدن کنید. برای دریافت پیشنهاد قیمت و انتخاب بستهٔ مناسب گروهتان، به صفحهٔ اجاره ون در رشت مراجعه کنید — تیم ما بستههای خانوادگی، دوستانه و سازمانی با رانندهٔ محلی، پشتیبانی ۲۴/۷ و امکان صدور قرارداد رسمی ارائه میدهد تا سفر گروهی شما ایمن، منظم و بهیادماندنی شود.
کرایه ون VIP مرسدس ویتو در رشت
راهکارهایی برای اجرای گردشگری پایدار در گیلان — از ایده تا عمل
بستهبندی محصول گردشگری: طراحی بستههای ترکیبی (حملونقل + اقامت + تجربه محلی) که طول اقامت را افزایش دهد.
تقویت ظرفیت بومگردی: ارائهٔ آموزش و تسهیلات به صاحبان اقامتگاههای بومی برای ارتقای کیفیت خدمات.
ایجاد شبکهٔ شاتل و ون: توسعهٔ ناوگان ون و شاتل بین نقاط پربازدید تا فشار ترافیکی و نیاز به پارکینگ کاهش یابد.
پایش زیستمحیطی: اجرای برنامههای پایش و کنترل ورود گردشگران به مناطق حساس و اجرای قوانین حفاظتی.
بازاریابی هدفمند: تبلیغات در بازارهای شهری بزرگ و همکاری با آژانسهای تخصصی برای جذب گردشگران هدفمند.
ایجادِ چنین سازوکارهایی مستلزم هماهنگی میان استانداری، اداره میراث، شهرداریها و بخش خصوصی است — همان همانچیزی که مشاور وزارت و مدیر کل بر آن تاکید کردهاند.
نقش جوامع محلی و مشارکت مردمی
موفقیتِ هر برنامهٔ توسعهٔ پایدار در نهایت به مشارکت واقعی ساکنان محلی بستگی دارد. سازوکارهایی مانند صندوقهای مشارکتی، پروژههای خرد حمایتی و آموزش مهارتهای گردشگری میتواند تضمین کند که منافع اقتصادی بهصورت عادلانه بین ذینفعان توزیع شود و حس مالکیت محلی نسبت به طرحها افزایش یابد.
جمعبندی: از میراث ناپایدار تا الگویی ملی برای توسعه پایدار
پیامِ اصلیِ نشست روشن است: گیلان میراثدار یک توسعهٔ ناپایدار است اما در عینحال ظرفیتِ تبدیل شدن به الگویی از توسعهٔ مشارکتی و پایدار را دارد. با تمرکز روی گردشگریِ هوشمند، تقویت زیرساختهای حملونقلی (از جمله توسعهٔ خدمات ون و اتوبوسهای گردشگری)، و ایجاد ساختارهای تصمیمگیری شنونده و شفاف، میتوان مسیر توسعه را اصلاح کرد تا هم رفاهِ محلی افزایش یابد و هم حفاظت از طبیعت و هویت فرهنگی تضمین شود.
کرایه اتوبوس در همدان برای گردشگری
ورود دومین قطار گردشگری «مثلث طلایی» به ایستگاه راهآهن اصفهان
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.